Wie zijn de mensen die binnen CIRCUROAD samenwerken aan dé weg naar fossielvrij asfalt? Wat gaat goed, wat zijn uitdagingen en hoe bevalt het om samen te werken met de hele keten? We vragen het aan Laurens Goldenbeld, Assetmanager Openbare Ruimte bij de gemeente Helmond. “Bij asfaltproductie zorgt bitumen voor 80% van de CO2 uitstoot; als je daarvan 30% kunt vervangen door biobased bindmiddelen, boek je flinke milieuwinst.”
Duurzaamheidsdoelen en intrinsieke motivatie
“Met een groep intrinsiek gemotiveerde mensen werken we in lijn met de gemeentelijke duurzaamheidsdoelstellingen aan duurzame wegen”, vertelt Laurens. “Zo kijken we eerst kritisch naar de meest geschikte onderhouds- of renovatiemaatregel, al tijdens het ontwerp denken we na over hergebruik en we maken toekomstbestendige inrichtingsplannen, bijvoorbeeld met het oog op het toepassen van klimaatadaptieve maatregelen. Bij INDUSA maakte ik voor het eerst kennis met duurzaamheid; dat is een initiatief van Provincie Noord-Brabant, Bouwend Nederland en gemeenten om de Brabantse infrastructuur versneld te verduurzamen. Helmond verbindt zich aan landelijke duurzaamheidsdoelstellingen, plus eigen doelen voor CO2 en circulariteit.”
“Ook bij asfalt kijken we hoe we stap voor stap kunnen verduurzamen. We passen gerecycled asfalt (PR) toe in onder- tussen en deklagen en vragen in toenemende mate naar de inzet van zero emissie materieel. Biobased asfalt via de CIRCUROAD ketensamenwerking is nu de derde duurzaamheidsknop waar we aan draaien.”
Juiste timing en doorpakken
“De Heikantseweg stond op onze meerjarenplanning. We dachten: als we iets willen testen, is dit de perfecte locatie. De weg met een lengte van bijna 2 kilometer is recht, ligt aan de rand van Helmond en heeft een gelijkmatige verkeersbelasting. Mocht er iets misgaan, dan loopt niet de hele stad vast. Daarom hadden we in de projectopdracht aan het ingenieursbureau de optie vermeld om een duurzame innovatie te testen. Vrijwel gelijktijdig kwam mijn collega Bram Hofschreuder in contact met CIRCUROAD, dus dat kwam heel goed uit. Timing is belangrijk en soms speelt toeval een rol, maar dan moet je wel doorpakken.”
Dat heeft de gemeente zeker gedaan en Helmond had zelfs een primeur: het is de eerste gemeente waar CIRCUROAD biobased asfalt test. Afgelopen juni legde KWS, een van de deelnemers in CIRCUROAD, AC 11 surf proefvakken aan met 30% hergebruikt asfaltgranulaat. Dubbel duurzaam dus!
Organisatie meekrijgen
Het meekrijgen van de organisatie verliep volgens Laurens heel soepel. “Bram is dit gesprek aangegaan met ons management en die collega’s waren snel overtuigd. We hebben de opdracht gekregen om handen en voeten te geven aan duurzaamheidsdoelstellingen en dan moet je ergens beginnen. Bij de productie van asfalt zorgt bitumen voor 80% van de CO2 uitstoot. Als je van dat bitumen 30% kunt vervangen door biobased bindmiddelen, kun je echt flinke milieuwinst boeken. De innovatie is al op TRL 6 getest in een relevante omgeving, dus de risico’s waren te overzien. Daarnaast hebben Rijkswaterstaat en de provincies Drenthe en Utrecht al eerder CIRCUROAD-proefvakken aan laten leggen en tot slot was de weg dus heel geschikt. Om dit soort innovaties van de grond te krijgen, moeten overheden en de markt samenwerken. CIRCUROAD is daar natuurlijk een sprekend voorbeeld van.”
Samen toewerken naar brede uitrol
Wat levert het Helmond op om hieraan mee te werken? “Brede uitrol is het uiteindelijke doel”, vertelt Laurens enthousiast. We willen graag weten hoe het product zich de komende 5 jaar gedraagt. We zijn erg geïnteresseerd in de resultaten van de monitoringsmomenten. Het betekent wel iets als dit gaat slagen, het is een stap richting hogere percentages biobased bindmiddel. Het zou toch echt fantastisch zijn als je op termijn geen bitumen meer nodig hebt? Dan ben je wat dat betreft zelfvoorzienend. Bovendien verschraalt de kwaliteit van het huidige bitumen door steeds efficiëntere raffinageprocessen. Ook vanuit dat oogpunt is het positief als er straks een alternatief is.”
“Meedoen aan deze proef is ook goed voor het kennisniveau in onze organisatie. We zitten dicht op het vuur en krijgen als eerste de resultaten te zien. In plaats van dat je inzichten van anderen moet aannemen, kunnen we het nu zelf meemaken.”
Standaardiseren, MKI en KPI’s
“Als we na de monitoringsperiode zien dat het asfalt er goed uitziet, dan is dat voor ons het moment om het breed uit te vragen. Dan willen we het standaardiseren in onze bestekken, dat komt de MKI ook ten goede. Er wordt in de sector steeds meer gestuurd op MKI en er is wetgeving in de maak om in de nabije toekomst MKI verplicht toe te passen bij aanbestedingen. Het zou mooi zijn als ook de kleine gemeenten die niet de mensen of de kennis in huis hebben wat makkelijker meegaan in de brede uitvraag.”
Volgens Laurens is naast innovatie en standaardisatie nog een factor van belang. “Je ziet dat duurzaamheid binnen publieke organisaties wordt opgepakt door intrinsiek gedreven mensen en dat er bij gemeenten veel nadruk ligt op de energietransitie. Het zou fijn zijn als gemeentes KPI’s krijgen om te sturen op CO2 en het beperken van het gebruik van primaire grondstoffen. Dat moet dan wel zorgvuldig gebeuren zodat je eventuele ongewenste neveneffecten vermijdt.”
Laurens is in elk geval trots op hoe de gemeente Helmond werk maakt van duurzaamheid. “Over de hele linie wordt er geschaafd en gedraaid om primaire grondstoffen te vermijden of te verminderen en CO2 te reduceren. Dan doet je werk er ook toe. Dan is het meer dan schoon, heel en veilig, maar draagt het ook bij aan de ecologische duurzaamheidsdoelstellingen. Onze samenwerking met CIRCUROAD draagt daar zeker aan bij!”
Gemeenten die meer willen weten over hoe de gemeente Helmond werkt aan duurzame wegen kunnen contact opnemen met Laurens Goldenbeld via l.goldenbeld@helmond.nl of 06 28 38 41 92.
Over CIRCUROAD
In het programma CIRCUROAD werken bedrijven, overheden en kennisinstellingen samen aan circulair, biobased asfalt. We vervangen bitumen, het fossiele bindmiddel in asfalt, door een bindmiddel op basis van biobased- en circulaire grondstoffen zoals restproducten uit de bosbouw, papierindustrie en de landbouw. Het consortium, met Rijkswaterstaat als host, identificeert de meest kansrijke oplossingen, zorgt voor een grondige validatie, beheerst samen de risico’s en stimuleert de marktintroductie van fossielvrij asfalt. Zo verlagen we de CO₂-uitstoot en minimaliseren we de afhankelijkheid van fossiele bronnen.